Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi’nde düzenlenen Karadeniz İnsan ve Toplum Bilimleri Sempozyumu’nda, kentin tarihine ışık tutan dikkat çekici sunumlar gerçekleştirildi. Programın en dikkat çeken başlıklarından biri ise yüksek lisans öğrencisi Nazlıcan Gültepe’nin, “Zonguldak’taki Mahallelerin Adlandırılmasında Kömürün Etkisi” konulu araştırması oldu. Gültepe, kömürün yalnızca ekonomiyi değil, şehir kimliğini ve mahalle isimlerini de şekillendirdiğini ortaya koydu.
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Teoman Duralı İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi’nde düzenlenen Karadeniz İnsan ve Toplum Bilimleri Sempozyumu, akademisyenleri ve öğrencileri bir araya getirdi. Doç. Dr. Hasan Özer’in oturum başkanlığında, Doç. Dr. Ali Arslan Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen etkinlikte birçok farklı alanda sunum yapıldı.
Program kapsamında Abdullah Püren, “Zonguldak’ın Bilimsel Manzarası Gazipaşa”; Mehmet Sinan Ergen ve Hasan Özer, “Gaziantep’in Tescilli Yemek İsimleri Üzerine Bir İnceleme”; Nagihan Kunduz, “İnsanın Tükenişi Bağlamında Tematik Bir İnceleme: İrfan Yalçın’ın Cellat Ağlıyor Öyküsü”; Livanur Ünüvar ise “Otobiyografi Sözleşmesinden Yazarın Ölümüne: Aydın Balboa’nın Üç Kitabında Anlatıcı ve Kurmaca Mesafe” başlıklı çalışmalarını sundu.
En Çok İlgi Gören Sunum Kömür ve Mahalleler Oldu
Sempozyumun final bölümünde söz alan yüksek lisans öğrencisi Nazlıcan Gültepe, Zonguldak’ın mahalle isimlerinin oluşumunda kömürün belirleyici etkisini anlattı. Gültepe, kentin madencilik geçmişinin yalnızca ekonomik verilerle değil, günlük yaşamın her alanında hissedildiğini vurguladı.
Sunumda, Zonguldak’ın merkez ilçesindeki 19 mahallenin en az 5’inin doğrudan kömür ve madencilikle bağlantılı isimler taşıdığı belirtildi. Bu durumun, şehir belleğinde kömürün ne denli güçlü bir yere sahip olduğunu gösterdiği ifade edildi.
Asma Mahallesi’nin İsmi Taşımacılıktan Geliyor
Gültepe’nin araştırmasına göre, Asma Mahallesi adını geçmişte kömürün bölgeye havai hat sistemiyle taşınmasından aldı. Demir yolunun bulunmadığı dönemlerde kömürün havada asılı sistemlerle taşınması nedeniyle bölgenin bu isimle anıldığı aktarıldı.
Çaydamar Mahallesi’nin Sırrı Yer Altında
Çaydamar Mahallesi isminin ise madencilikte kullanılan “damar” kavramından geldiği ifade edildi. Yer altındaki kömür tabakalarının damar olarak adlandırıldığı, bu nedenle mahallenin adının da doğrudan maden terminolojisiyle ilişkili olduğu belirtildi.
Dilaver Mahallesi’nde Tarihi Bir İmza Var
Dilaver Mahallesi’nin adının, Osmanlı döneminde madencilik alanında önemli düzenlemelere imza atan Dilaver Paşa’dan geldiği anlatıldı. Özellikle işçi hakları ve maden işletmeleriyle ilgili çıkarılan Dilaver Paşa Nizamnamesi’nin Zonguldak madencilik tarihi açısından dönüm noktası olduğu vurgulandı.
Karaelmas Kenti Unvanı Mahallelere de Yansıdı
Zonguldak’ın “Karaelmas Diyarı” olarak anılmasının da şehir kimliğinde önemli yer tuttuğu ifade edilirken, kömürün sadece sanayiye değil kültürel hafızaya da yön verdiği belirtildi. Mahalle, cadde, sokak ve apartman isimlerinde dahi kömür izlerine rastlandığı kaydedildi.
Kömür Zonguldak’ı Sadece Geçindirmedi, Şekillendirdi
Nazlıcan Gültepe, kömürün Zonguldak halkına yalnızca istihdam sağlamadığını, sosyal yaşamı ve şehir kültürünü de şekillendirdiğini söyledi. Kentin “emeğin başkenti” olarak anılmasının temelinde de bu tarihsel birikimin bulunduğunu ifade etti.
Maden Şehitleri Unutulmadı
Sunumun sonunda, Türkiye’de bugüne kadar binlerce madencinin hayatını kaybettiğine dikkat çekilerek maden şehitleri anıldı. Gültepe, “Bir ekmek parası için yerin metrelerce altında çalışan ve yaşamını yitiren tüm madencileri saygıyla anıyorum” dedi.
Atatürk’ün Zonguldak Sözleriyle Tamamladı
Sunum, Mustafa Kemal Atatürk’ün Zonguldak için söylediği şu sözle sona erdi:
“Toprağının altındaki serveti ne kadar kıymetliyse, bizim nazarımızda üstünde yaşayan insanları da o kadar kıymetlidir.”
