Endeks verilerine göre, ticari gayrimenkul fiyatlarının nominal olarak yüzde 31 artarken, enflasyondan arındırılmış reel artışın yüzde 0 olarak gerçekleştiğini anımsatan Akçam, sahadaki durgunluğun ve yatırımcı eğilimlerinin bu veriyi doğrudan doğruladığını kaydetti.
"Piyasadaki Köpük Alınıyor, Fiyatlar Gerçeğe Dönüyor"
Genel Başkan Hakan Akçam, piyasada yaşanan durumu "doyum noktası" yerine bir fiyat realitesiyle yüzleşme olarak tanımlayarak, şu ifadeleri kullandı:
"Reel büyümenin sıfırlanması piyasanın tamamen çöktüğü anlamına gelmez; aksine fiyatlardaki köpüğün alındığı ve taşların yerine oturduğu bir dönemi işaret eder. Sahada net bir 'bekle-gör' hakimiyeti var. Alıcılar nakit gücünü sonuna kadar kullanıp ciddi indirimler talep ederken, satıcılar eski yüksek kâr marjlarını bulamadığı için direniyor. Bu durum işlem hacmini düşürse de piyasanın sağlıklı bir zemine oturması için gerekli bir dengelenmedir."
"Dükkan Fonksiyon Değiştiriyor,
Esnaf Devren İlanlarına Sarılıyor"
Türkiye genelinde dükkan fiyatlarının reel olarak sadece yüzde 0,1 arttığına dikkat çeken Akçam, dijitalleşen ticaret ile yükselen işletme maliyetlerinin sektörü kabuk değiştirmeye zorladığını vurguladı. Akçam, alternatif getiri oranlarının yüksekliği ve kredi musluklarının kapalı olması nedeniyle yatırımcının fiziki dükkandan uzaklaştığını belirterek, şöyle devam etti:
"Fiziki dükkan işletmenin lojistik, personel ve stopaj gibi operasyonel maliyetleri çok yükseldi. Dijital ticaret dükkanı bitirmedi ancak işlevini değiştirdi. Artık ana caddede devasa bir dükkan tutmak yerine, arka sokakta e-ticaret deposu ya da 'gölge mağaza' açmak çok daha rasyonel hale geldi. Öte yandan, yüksek kiralar ve her ay gelen stopaj ile KDV yükü kıskacındaki esnafımızın işletme sermayesi ciddi şekilde eridi. Cirosu enflasyon hızına yetişemeyen esnafımız çareyi dükkanını 'devren kiralık' ilanına çıkarmakta buluyor. Sahada bu ilanlarda çok ciddi bir patlama var."
Ofis Piyasasındaki Erime Sürpriz Değil
Ofis fiyatlarının nominal olarak artsa da reel olarak yüzde 0,5 azalarak enflasyon karşısında değer kaybettiğini ifade eden TEDB Genel Başkanı, bu gelişmeyi uzun süredir öngördüklerini belirtti. Pandemi sonrası kalıcı hale gelen hibrit çalışma modellerinin ve plazalardaki fahiş aidat krizlerinin ofis piyasasını erittiğini dile getiren Akçam, ofis sahiplerinin mülklerini panikle elden çıkarmadığını ancak buraları klinik, yazılım merkezi veya özel eğitim alanlarına dönüştürmek için yoğun bir "fonksiyonel dönüşüm" çabasına girdiğini söyledi.
TEDB’den Ticari Hayatı Canlandıracak 4 Kritik Öneri
Genel Başkan Hakan Akçam, ticari gayrimenkulün reel olarak değer kazandırmamasının yerli ve yabancı yatırımcıyı finansal enstrümanlara yönlendirdiğini, bu çeyrekte ticari mülklerin satış sürelerinin 3 aydan 6-9 ay bandına, kiralama sürelerinin ise en az 2 katına çıktığını belirterek, piyasanın yeniden canlanması için oda olarak şu önerileri sundu:
Stopaj Yükü Hafifletilmeli:
Ticari kiracının üzerindeki en büyük maliyetlerden biri olan stopaj vergisinin oranı düşürülmeli ya da sistem değiştirilerek esnafın sırtından bu kambur alınmalıdır.
Fonksiyonel Dönüşüm Teşvik Edilmeli:
Boş kalan devasa ofis ve iş hanlarının, kentin ihtiyacına göre öğrenci yurdu, lojistik merkezi, teknopark alanı gibi alternatif alanlara dönüştürülmesini sağlayacak bürokratik ve vergisel kolaylıklar getirilmelidir.
Esnafa Özel İş Yeri Kredisi Sağlanmalı:
Yatırım amaçlı değil, bizzat esnafın kendi iş yerini satın alabilmesi amacıyla kamu bankaları öncülüğünde uzun vadeli ve düşük faizli "Esnaf İş Yeri Kredileri" paketleri devreye sokulmalıdır.
E-Ticaret Entegrasyon Alanları Kurulmalı:
Şehir merkezlerindeki fiziki mağazaların dijital ticaret altyapısına kavuşması için yerel yönetimler ve odalar iş birliğiyle lojistik destekli ortak ticaret bölgeleri oluşturulmalıdır.
Diye sözlerini bitirdi.